Page 113 - Demo

Vilhelmi IRrethimi i Parisit. Piktur%u00eb e Zh-L. Mesonie, 1870-187134politikan autoritar, por largpam%u00ebs, i vendosur dhe i qart%u00eb n%u00eb vendimmarrje. Nga viti 1862 deri m%u00eb 1866, ai e qeverisi Prusin%u00eb duke m%u00ebnjanuar rolin e parlamentit. Bismarku nd%u00ebrtoi nj%u00eb makin%u00eb ushtarake prusiane shum%u00eb efikase dhe nd%u00ebrmori nj%u00eb politik%u00eb t%u00eb jashtme aktive, e cila e %u00e7oi n%u00eb Luft%u00ebn e Par%u00eb p%u00ebr Bashkim, n%u00eb vitin 1864.Bismarku e konceptonte Gjermanin%u00eb e Bashkuar si nj%u00eb shtet, ku Prusia do t%u00eb mbizot%u00ebronte mbi shtetet e tjera. Ai ishte i bindur se vendi mund t%u00eb bashkohej vet%u00ebm n%u00ebp%u00ebrmjet luft%u00ebs. L%u00ebvizja e par%u00eb e Bismarkut drejt bashkimit ishte lufta kund%u00ebr Danimark%u00ebs, m%u00eb 1864. Kur Danimarka ngriti pretendimin mbi dy krahinat bregdetare t%u00eb Shlezvingut dhe Holshteinit, Prusia dhe Austria i shpall%u00ebn luft%u00eb. Forcat e bashkuara t%u00eb tyre i mund%u00ebn me leht%u00ebsi danez%u00ebt, por dy aleat%u00ebt nuk ran%u00eb n%u00eb ujdi mbi m%u00ebnyr%u00ebn se si duhej t%u00eb organizoheshin territoret e reja. Bismarku e shfryt%u00ebzoi k%u00ebt%u00eb grindje p%u00ebr ta shtyr%u00eb Austrin%u00eb drejt luft%u00ebs. Ushtria prusiane e shkat%u00ebrroi at%u00eb austriake n%u00eb Luft%u00ebn Shtat%u00ebjavore t%u00eb vitit 1866. Austria kishte nj%u00eb shtet me popullsi t%u00eb madhe, por ushtria prusiane, ndon%u00ebse e vog%u00ebl, ishte m%u00eb e st%u00ebrvitur sesa ajo austriake. Fitorja mbi Austrin%u00eb i dha Prusis%u00eb kontrollin e Shlezvingut dhe Holshteinit, si dhe t%u00eb disa shteteve t%u00eb tjera t%u00eb vogla si Hanoveri, HeseKaseli dhe qyteti i lir%u00eb i Frankfurtit.Pas luft%u00ebs, Prusia organizoi nj%u00eb bashkim t%u00eb ri shtetesh, t%u00eb quajtur Konfederata e Gjermanis%u00eb Veriore. Austria nuk u p%u00ebrfshi n%u00eb konfederat%u00ebn e re dhe n%u00eb k%u00ebt%u00eb m%u00ebnyr%u00eb ajo humbi ndikimin e saj n%u00eb %u00e7%u00ebshtjet gjermane. Shtetet e Gjermanis%u00eb Jugore, shumica e t%u00eb cilave ishin katolike, mbet%u00ebn t%u00eb pavarura. Popullsia katolike e k%u00ebtyre shteteve nuk kishte d%u00ebshir%u00eb t%u00eb ishte n%u00ebn sundimin e Prusis%u00eb protestante. Franca, e shqet%u00ebsuar nga shtrirja e Gjermanis%u00eb, iu kund%u00ebrvu kontrollit prusian mbi k%u00ebto shtete. Edhe nj%u00eb her%u00eb, Bismarku vendosi t%u00eb p%u00ebrdorte luft%u00ebn, si mjet p%u00ebr bashkimin e plot%u00eb t%u00eb Gjermanis%u00eb. Ai kishte besim se, n%u00eb qoft%u00eb se Prusia hynte n%u00eb luft%u00eb me Franc%u00ebn, shtetet e Gjermanis%u00eb s%u00eb Jugut do t%u00eb bashkoheshin me Prusin%u00eb.P%u00ebr shkak t%u00eb nj%u00eb incidenti diplomatik t%u00eb shkaktuar q%u00ebllimisht nga vet%u00eb Bismarku, m%u00eb 15 korrik 1870, Napoleoni III i shpalli luft%u00eb Prusis%u00eb. K%u00ebshtu filloi Lufta Franko-Prusiane. Forcat franceze nuk ishin t%u00eb mjaftueshme dhe as t%u00eb organizuara p%u00ebr t%u2019i b%u00ebr%u00eb ball%u00eb ushtris%u00eb s%u00eb fuqishme prusiane. Sikurse Bismarku e priste, shtetet e Gjermanis%u00eb s%u00eb Jugut i erdh%u00ebn n%u00eb ndihm%u00eb Prusis%u00eb. Ushtria prusiane p%u00ebrparoi drejt Franc%u00ebs dhe, n%u00eb Sedan, m%u00eb 2 shtator 1870, nj%u00eb ushtri e t%u00ebr%u00eb franceze, p%u00ebrfshir%u00eb vet%u00eb Napoleonin III, u zu rob. Parisi kapitulloi m%u00eb 28 janar 1871. Sipas Traktatit t%u00eb Paqes, Franca duhej t%u00eb paguante nj%u00eb d%u00ebmshp%u00ebrblim prej 5 miliard%u00eb frangash dhe t%u00eb dor%u00ebzonte krahinat e Alsas%u00ebs dhe Loren%u00ebs. Para p%u00ebrfundimit t%u00eb luft%u00ebs, shtetet e Gjermanis%u00eb s%u00eb Jugut pranuan t%u00eb hynin n%u00eb 5 Napoleoni III111